Trong các vùng đích, Châu Á có một vị trí đặc biệt: nó gần nhất về gần như mọi mặt — địa lý, múi giờ, khí hậu, văn hoá, thói quen ăn uống.
Nhưng nó cũng là vùng mà con đường tới một tư cách lâu dài hẹp nhất, và sự đối lập ấy định hình mọi quyết định về vùng này.
Lớp sáu trước: khoảng cách
Đây là lớp mạnh nhất và nó mạnh một cách áp đảo.
Chuyến bay ngắn, thường là bay thẳng, và về thăm nhà là một chuyến đi cuối tuần dài chứ không phải một dự án.
Múi giờ gần như trùng hoặc lệch rất ít, nên liên lạc hằng ngày hoàn toàn tự nhiên và không cần sắp xếp.
Hệ quả thực tế: quan hệ với gia đình ở nhà thay đổi ít nhất so với mọi vùng khác — và với người còn cha mẹ già, đây là lợi thế quyết định.
Có thể có mặt trong vòng một ngày khi có việc, điều mà không vùng nào khác cho được.
Lớp một: địa lý và khí hậu
Khí hậu khác nhau đáng kể trong vùng: Nhật và Hàn có bốn mùa rõ với mùa đông lạnh và tuyết ở nhiều nơi; Singapore thì nhiệt đới quanh năm.
Với Singapore, khí hậu gần như giống hệt quê nhà — một sự tương đồng mà không vùng nào khác có.
Với Nhật và Hàn, mùa đông là một thay đổi thật nhưng ở mức nhẹ hơn các vùng châu Âu hay Bắc Mỹ phía bắc.
Và mùa hè ở phần lớn vùng nóng ẩm, quen thuộc với người từ Việt Nam.
Lớp hai: cấu trúc chi phí sống
Cao ở các trung tâm chính của vùng, đặc biệt là nhà ở — đây là những nơi có mật độ đô thị rất cao.
Nhưng thực phẩm và giao thông công cộng thường dễ chịu, và chất lượng hạ tầng cao.
Đặc điểm nổi bật: diện tích nhà ở nhỏ hơn nhiều so với mọi vùng đã nói — đây là điều gây bất ngờ nhất với người từ nơi khác tới.
Và mật độ đô thị cao có nghĩa là mọi thứ gần nhau, nên xe hơi ít cần thiết hơn hẳn.
Lớp ba: thị trường lao động
Các nền kinh tế phát triển với nhiều ngành mạnh, đặc biệt công nghệ, sản xuất kỹ thuật cao, tài chính và dịch vụ.
Một số nước trong vùng đang có nhu cầu lao động rõ rệt do cơ cấu dân số, và điều đó mở ra cơ hội ở nhiều mức.
Văn hoá làm việc thường đòi hỏi cao về giờ giấc và cam kết, với kỳ vọng khác so với phương Tây — đây là điều đáng tìm hiểu kỹ trước.
Và thang thăng tiến ở nhiều tổ chức gắn với thâm niên và với việc ở trong hệ thống, nên người vào giữa chừng có vị trí khác.
Lớp bốn: ngôn ngữ và mức hoà nhập
Ngôn ngữ là rào cản thật ở Nhật và Hàn, với hệ thống chữ viết đòi thời gian đầu tư đáng kể.
Singapore dùng tiếng Anh làm ngôn ngữ hành chính và công việc, nên rào cản ở đó thấp — một khác biệt rất lớn trong cùng một vùng.
Về hoà nhập xã hội: các xã hội trong vùng có mức đồng nhất cao và truyền thống nhập cư quy mô lớn còn mới.
Điều đó có nghĩa là người nước ngoài thường vẫn được nhìn như người nước ngoài sau nhiều năm, ngay cả khi đã thành thạo ngôn ngữ — một đặc điểm khác hẳn với các xã hội nhập cư.
Lớp năm: cộng đồng người Việt
Đông và đang tăng nhanh ở nhiều nơi trong vùng, phần lớn gắn với lao động và học tập.
Hạ tầng đời sống ngày càng đầy đủ ở những nơi tập trung đông, và khoảng cách gần nghĩa là nguyên liệu và hàng hoá từ Việt Nam dễ có.
Nhưng cấu trúc cộng đồng khác với các vùng khác: nhiều người ở theo thời hạn xác định rồi về, nên tính ổn định của mạng lưới thấp hơn.
Và thế hệ thứ hai sinh ra tại chỗ còn ít so với các cộng đồng lâu đời ở phương Tây.
Đặc điểm định hình: triển vọng lâu dài
Đây là điều phân biệt vùng này rõ nhất và nó không thuộc gọn vào lớp nào.
Nhiều nước trong vùng thiết kế chính sách hướng tới lao động có thời hạn hơn là hướng tới định cư lâu dài — một định hướng khác với các xã hội nhập cư ở phương Tây.
Điều đó không có nghĩa là không có con đường lâu dài — các nước trong vùng đều có, và một số đang mở rộng do nhu cầu dân số.
Nhưng nó có nghĩa là con đường ấy hẹp hơn và điều kiện chặt hơn, và nó là câu phải hỏi rõ với cơ quan có thẩm quyền ngay từ đầu chứ không giả định.
Với người có kế hoạch vài năm, đặc điểm này không quan trọng. Với người tính chuyện cả đời, nó là câu hỏi trung tâm.
Mọi quy định về tư cách cư trú, điều kiện lâu dài và thị trường lao động do cơ quan có thẩm quyền của từng nước quy định và thay đổi theo thời gian — hãy tra tại chính nguồn ấy.
Lớp mạnh nhất của vùng này là gì?
Khoảng cách — bay ngắn, múi giờ gần như trùng, và có thể có mặt trong vòng một ngày khi có việc ở nhà.
Ngôn ngữ ở vùng này thế nào?
Rào cản thật ở Nhật và Hàn với hệ thống chữ viết đòi đầu tư lớn; Singapore dùng tiếng Anh nên rào cản thấp — khác biệt rất lớn trong cùng vùng.
Điều gì phân biệt vùng này rõ nhất?
Nhiều nước thiết kế chính sách hướng tới lao động có thời hạn hơn là định cư lâu dài — nên con đường lâu dài hẹp hơn và điều kiện chặt hơn.
Cộng đồng người Việt ở đây khác gì?
Đông và tăng nhanh nhưng nhiều người ở theo thời hạn rồi về, nên tính ổn định của mạng lưới thấp hơn và thế hệ thứ hai còn ít.
