Một phần lớn của sáu lớp tra được từ xa, và phần ấy nên được tra kỹ trước khi làm bất cứ điều gì khác. Phần còn lại thì không tra được — và biết ranh giới ấy giúp bạn không phí thời gian nghiên cứu điều không thể nghiên cứu.
Tra được từ xa và tra được chính xác
Khí hậu: dữ liệu nhiều năm có sẵn ở các nguồn khí tượng chính thức, và chúng đủ để biết mình sẽ gặp gì.
Cấu trúc chi phí: số liệu về chi phí sinh hoạt, thị trường thuê nhà và mức giá các nhóm hàng có sẵn ở các cơ quan thống kê.
Thị trường lao động: tin tuyển dụng thật trong ngành của bạn tại chính thành phố ấy — nguồn tốt nhất và ít ai dùng.
Điều kiện hành nghề: cơ quan quản lý nghề công bố đầy đủ, và ở nhiều nơi có mục riêng cho người có bằng nước ngoài.
Và kết nối hàng không: lịch bay thực tế cho biết chính xác việc về thăm nhà sẽ như thế nào.
Năm thứ này tra được trong vài buổi và chúng loại được phần lớn lựa chọn — nên đây là việc đáng làm đầu tiên.
Tra được nhưng cần cẩn thận
Cộng đồng người Việt: thông tin ít được ghi chép chính thức, nên phải hỏi người đang sống ở đó — và nhớ rằng cộng đồng tập trung theo khu vực chứ không rải đều.
Mức sử dụng tiếng Anh trong đời sống: dễ bị mô tả quá lạc quan, vì việc người ta nói được tiếng Anh khác với việc hệ thống vận hành bằng tiếng Anh.
Và văn hoá làm việc: khác nhau rất nhiều giữa các loại tổ chức trong cùng một nước, nên kết luận ở mức quốc gia ít giá trị.
Ba thứ này cần nhiều nguồn và cần đối chiếu, và tốt nhất là hỏi cả người mới sang lẫn người đã ở lâu — vì hai nhóm mô tả cùng một nơi rất khác nhau.
Không tra được từ xa
Cảm giác về nơi ấy. Nhịp sống, không khí xã hội, mức độ bạn thấy dễ chịu — không dữ liệu nào ghi lại được.
Mức độ bạn chịu được những điều khó. Mùa đông dài, nhà nhỏ, nhịp chậm, sự cô lập — bạn không biết mình chịu được tới đâu cho tới khi trải qua.
Phản ứng của người đi cùng. Đây là phần khó dự đoán nhất và quan trọng nhất, vì một người có thể thấy hợp trong khi người kia thì không.
Và những chi tiết nhỏ của đời sống hằng ngày — những thứ không ai viết ra vì chúng quá hiển nhiên với người sống ở đó.
Cách rút ngắn phần không tra được
Ở thử là cách duy nhất, và nó nên đủ dài để có việc thật phải làm — không phải một chuyến du lịch.
Ở vào mùa khó nhất chứ không mùa đẹp nhất: mùa đông ở vùng lạnh, mùa hè ở vùng nóng, mùa thấp điểm ở nơi phụ thuộc du lịch.
Đi cùng người sẽ đi cùng, vì trải nghiệm của họ là phần bạn không dự đoán được.
Và trong thời gian ấy, làm những việc thật: đi chợ hằng tuần, xử lý một thủ tục, đi lại bằng phương tiện bạn sẽ dùng, xem một căn nhà bạn có thể thuê được.
Một chuyến như vậy tốn kém nhưng nó rẻ hơn rất nhiều so với việc chuyển cả cuộc sống tới một nơi không hợp.
Nếu không thể ở thử
Nhiều người không có điều kiện làm điều đó, và đó là tình huống thật.
Cách bù tốt nhất: nói chuyện dài với nhiều người đang sống ở đó, và hỏi những câu cụ thể về ngày thường chứ không về những gì họ thích.
Những câu hữu ích: một ngày thứ Ba bình thường của anh chị diễn ra thế nào, điều gì mất nhiều thời gian nhất, điều gì anh chị không lường trước.
Và hỏi cả người đã rời đi, vì họ nói được những điều mà người đang ở lại ít nói — và họ thường là nguồn thông tin trung thực nhất.
Mọi thông tin chính thức về điều kiện, thủ tục, y tế và thị trường lao động do cơ quan có thẩm quyền của từng nơi cung cấp — hãy tra tại chính nguồn ấy, và dùng thông tin từ người sống ở đó cho những phần không có nguồn chính thức.
Những gì tra được chính xác từ xa?
Khí hậu, cấu trúc chi phí, thị trường lao động qua tin tuyển dụng thật, điều kiện hành nghề, và kết nối hàng không.
Những gì không tra được?
Cảm giác về nơi ấy, mức độ bạn chịu được những điều khó, phản ứng của người đi cùng, và những chi tiết nhỏ của đời sống hằng ngày.
Ở thử nên làm thế nào?
Đủ dài để có việc thật phải làm, vào mùa khó nhất chứ không mùa đẹp nhất, đi cùng người sẽ đi cùng, và làm những việc của đời sống thường ngày.
Nếu không thể ở thử thì bù thế nào?
Nói chuyện dài với nhiều người đang sống ở đó, hỏi về ngày thường chứ không về những gì họ thích, và hỏi cả người đã rời đi.
